BIJZONDERE BOMEN in en rond dorp: DE DUISTERE WAL

dinsdag 01 september 2020 12.35 uur | laatst gewijzigd: woensdag 02 september 2020 19.34 uur | auteur: Geurt Hilhorst

Haaks op de Duisterweg staat een lange houtwal van bijna één km lengte. Waarschijnlijk ontstaan in de 17e eeuw met de ontginning van het moerasgebied De Duyst. Eeuwenlang werd het hout uit deze wal gebruikt voor palen en hekken, de boerderij verwarmen, eten koken, water verwarmen. In het vooronderzoek Vathorst vond bleek deze van hoge natuurwaarde te zijn. Mede daarom is deze wal in de Vathorstplannen is opgenomen, al zijn er wel doorsteken in gemaakt. René van Valkengoed woonde er in zijn jeugd naast en heeft een persoonlijk verhaal.

De Duisterwe wal. Deze naam heeft hij te danken omdat het gelegen (was) is van Duisterweg 7, bij voorheen de boerderij van Gijs van Valkengoed tot de weilanden van de bewoners aan de Veenweg, bijna één km lang  en ruim 12 m breed was. Hij is door de bebouwing van Vathorst +- 100 m korter geworden. De straat die aan de noordzijde er langs loopt is het Balatonmeer, dat waren eerder de weilanden van Knelis Smink. Ook grenzen het Gardameer, Comomeer, en Bodemeer aan de wal. Even er tussendoor: mijn kleidochter woont aan het Gardameer op het weiland voorheen van haar overgrootvader en later haar oom Gijs.
Je heb een boom dan een bos maar een wal is een soort bos waarvan de bomen niet konden uitgroeien tot een bos omdat het hout elke 7 jaar tot de grond werd afgehakt. Helaas is dat  anders geworden en wordt elk jaar het dikste hout er tussen uit gehaald met het gevolg dat het mooie is verdwenen en de vogels ook daar geen plezier meer hebben, over de hazen maar te zwijgen met al die nieuwbouw.
Nu het verhaal over de wal. Als kind weet ik me nog te herinneren dat het afval van thuis wat niet verteerde in de wal werd gegooid, bijv. een pan, emmer of servies. De rest ging op de mestpluus (vaalt), eten resten, bloemenafval, groenten enz. Toen de vuilnisbakken kwamen werd de wal leeg gemaakt en allemaal opgeruimd.
In de oorlog was het ook een schuilplaats voor de onderduikers. Als kind ga je natuurlijk op onderzoek uit en vonden we na de oorlog die kelders die ze gemaakt hadden, de een met een deur  en even verderop middenin tussen de struiken een kuil met een deksel, dat natuurlijk geheim gebleven was voor ons.
Zo kan ik me nog herinneren dat mijn vader en de buurman een gesprek hadden achter het huis en de buurman plotseling fluisterde; Rijer maak dat de jongens weg komen want er is razzia na de Duitsers gezien te hebben. Binnen 10 seconden waren ze in de wal verdwenen en waren ze ook nergens meer te vinden.
Om dat allemaal aan het eten te houden werd er ook wel eens een varken geslacht die na verraden te zijn in de wal tijdelijk werd verstopt en nooit werd gevonden.
Als je aan het einde van de wal aan het werk was en je moest een grote boodschap doen was naar huis lopen niet meer mogelijk en gebeurde dat ook tussen de struiken met eerst toch maar de doornen weg gewerkt te hebben.
Jaren na de oorlog werd er vuil gestort van Heuga naast de wal, waar nog veel bruikbare tegels voor de kamer enz. tussen zaten. Werd er gestort dan zaten ze in de wal al te wachten tot de auto verdwenen was en ze gelijk begonnen te sjouwen. Ik denk dat half Hooglanderveen zijn kamer wel heeft bekleed met Heuga tegels.
De weilanden zijn verdwenen maar de wal staat er nog steeds en de heinneringen blijven. René