VAN GROENE NAAR (verzilverde) ZILVEREN ZOOM?

Op 27 januari 1999, een kwart eeuw geleden dus, werd het Bestemmingsplan Vathorst aangenomen. De bouw van circa 11.000 woningen was daarmee mogelijk. Om half twee ’s nachts werd het besluit genomen na een chaotische verlopen gemeenteraadsvergadering. Want de VVD, CDA en D66 hadden, na inbreng van de Belangenvereniging Hooglanderveen, een amendement (een amendement is een voorstel tot wijziging van een ontwerpbesluit) ingediend om een nader uit te werken Groene Zoom rond Hooglanderveen in het Bestemmingsplan op te nemen. De Gemeenteraad stond onder grote druk want als er geen bestemmingsplan zou worden vastgesteld dan zou de volgende dag de Wet Voorkeursrecht Gemeente niet meer geldig zijn en zou het hek opengezet worden voor, niet door de gemeente gewenste, projectontwikkelaars en grondspeculanten. Smink had al eerder een voorzetje gedaan om een vathorstplan, met daarin aandacht voor Hooglanderveen, te presenteren, maar daar had de Gemeenteraad ook geen belangstelling voor..

Uiteindelijk stemde de gemeenteraad unaniem in met bestemmingsplan Vathorst met de toevoeging dat er, als fysieke afscheiding tussen ‘vathorst’ en het dorp Hooglanderveen, een nader uit te werken ‘groene zoom’ zou komen van minimaal 40 hectares groot waarvan 10 hectare bestemd zou worden als dorpswoningbouw en 30 hectares als “groen’ en dit “groen” mede bestemd voor bestaande en toekomstige voorzieningen.  Dit werd aangenomen zonder kaartmateriaal, alleen tekstueel.

Omstreeks 2004 kwam, als gevolg van de besluitvorming in het kader van hernieuwing Bestemmingsplan Hooglanderveen, de eerste plankaarten van de Groen Zoom. Doch het gebied viel deels buiten het dorp, dus nog weinig rechtszekerheid. Uit die kaarten bleek:

Er was 10 hectare “woningbouw naar dorpsmodel” ingepland. Voornamelijk gepland in het gebied waar nu de J.M. Goeslaan, de Hendrik van den Heuvellaan, de Melchior Batenburglaan, De Meester Pielagelaan, de Meester Smeetslaan zijn  en het gebied achter de St. Josephkerk, op en rond de voormalige voetbalvelden en de Sparlocatie aan de Heideweg

Een nieuwe aan te leggen gebied “groen” was gepland rondom de nieuw te graven Malewetering. Maar met daarin ook “voorzieningen” als een speelplekken, honden uitlaatgebied en waterberging (de vijver)  

Het grootste gedeelte van de Groene Zoom werd gereserveerd voor bestaande en toekomstige voorzieningen. Dit waren o.a. de bergbezinkbakken (550  en 630 kub.) voor rioolwater, de aanleg van nieuwe voetbalvelden, de verplaatsing van het dorpshuis De Dissel, de St. Josephschool, de Tennisvereniging, het Disselplein, SKA Kinderopvang, de vestiging van een nieuw Fitnesscentrum, de uitbreiding van het R.K. Kerkhof, het zwembad, de Skatebaan, Kinderopvang Bijzonder en de hockeyvelden ( die in de planning staan richting Bunschoten te verkassen). Enerzijds vloeide dit voort uit de wens van de Hooglanderveense verenigingen, anderzijds was dit voor OBV een lucratieve invulling van de “groene zoom” en dien ten gevolge konden in het Vathorstgebied meer woningen gebouwd worden. De vele invullingen van de "voorzieningen" was ook een wens van de bevolking en zeker van het verenigingsleven. Een volkstuinen complex in de Groene Zoom is destijds door de BVH afgewezen.

Een gedeelte van de “groene zoom” werd ingevuld met het behoud van weilanden en boerderijtjes.

Het gebied voor de goene zoom werd door OBV “gevonden” op die plekken waar grondspeculanten nog niet hadden toegeslagen: bij de Hoog en Wellerlaan, ten oosten van de St. Josephkerk, ten noorden van WZC St. Jozef en een gebied rond de Landweg en Veenweg.  De dorpsbevolking was van mening dat aan de “vathorstkant” van het dorp (ten noorden van de spoorlijn) wel erg veel hectares groene zoom waren gepland en aan de zuidkant van het dorp daarentegen wel erg weinig hectares. Anderzijds was en is het open gebied rondom de Landweg en Veenweg een duidelijke fysieke buffer tussen het dorp en de Vathorstverstedelijking.

Het gebiedje De Scheg (genoemd naar de vorm van het perceel) nabij boerderij De Vathorst, was lange tijd een tijdelijke opslagplaats voor materialen ten behoeve van de aanleg van de infrastructuur van Vathorst. Is nu braakliggend. Er loopt een overleg tussen diverse belanghebbenden om hier, er is ook een wens voor parkeergelegenheid, duurzame en recreatieve natuur aan te leggen. Hopelijk wordt het uitzicht naar deze historische boerderij niet verpest zoals dit geschied is met het plaatsen van de foeilelijke fabriekshal ten behoeve van het Kindercentrum Brrzonder...

In 2002 viel in het kader van de Herziening Bestemmingsplan Hooglanderveen de “Groene Zoom”   weliswaar buiten het gebied, maar was wel een belangrijk onderwerp. Echter in het ontwerp bestemmingsplan stond ook de realisering van een supermarkt op de plek van de te slopen St. Josephschool. Hiertegen werden 189 bezwaarschriften ingediend. En daarmee werd ook de besluitvorming over de invulling van de “Groene Zoom” ondergesneeuwd.
Uiteindelijk werd de realisatie van een supermarkt wel in het nieuwe bestemmingsplan opgenomen. Echter in 2007 sloeg de wereldwijde financiële bankencrisis toe en waren de geplande appartementen boven de supermarkt onverkoopbaar. Pas in 2014 kon de supermarkt met bovenliggende appartementen gerealiseerd worden.

In 2013 was de herziening van het Bestemmingsplan Vathorst aan de orde en daar vloeide uit voort dat de gemeente de afzonderlijke bestemmingsplannen Hooglanderveen en Vathorst samenvoegde tot het Bestemmingsplan Hooglanderveen en Vathorst, waarin dus ook de Groene Zoom is opgenomen. Het plan was voornamelijk “consoliderend” d.w.z. dat er weinig veranderingen waren.

Een Bestemmingsplan bepaalt welk gebruik en welke bebouwingsmogelijkheden van gronden zijn toegelaten. Bestemmingsplannen bevatten niet alleen regels over het grondgebruik, maar bijvoorbeeld ook over de maximale hoogte en breedte van bouwwerken. In principe moet een bestemmingsplan elke tien jaar opnieuw worden geactualiseerd. Intussen is de term “Bestemmingsplan” gewijzigd in “Omgevingsplan”

En met het maken van een Omgevingsplan zal wellicht ook de toekomst van de groene zoom aan de orde komen. Het is dus circa 25 jaar nadat de Gemeenteraad hierover een besluit heeft genomen. Een zilveren jubileum. Wordt de groene zoom een zilveren zoom? Gaan we de groene zoom consolideren of nieuwe functies geven? De eventuele discussie zal zich voornamelijk richten tot de gebieden van de groene zoom die nog geen speciale functie hebben. Want de voetbalvelden zullen gewoon blijven, ofschoon hier inmiddels echt gras ook vervangen is door kunstgras en groenstroken verdwenen zijn door uitbreiding van de kantine en de aanleg van een betegeld plein.

Inmiddels er wel wat veranderd in die 25 jaar. Gronden en boerderijtjes zijn van eigenaar veranderd. Speculanten willen hun investeringen verzilveren. Er is een grote woningnood, daarbij komt dat de overheid grootschalig wil bouwen in de nabijheid van spoorweg stations.

Tot nu toe konden bezitters van een boerderijtje in de groene zoom nieuwbouw plegen met een grondoppervlakte gelijk aan de oppervlakte van de te slopen opstallen. Voorbeelden daarvan zijn te zien aan de Hoog en Wellerlaan. Maar er werd ook een tijdelijke (tot 1 januari 2020?) luchtalarmmast nabij het Kerkpad geplaatst.

Provinciaal is er de “groen voor rood regeling” hetgeen inhoudt dat in bepaalde gevallen in weilanden die buiten de stedelijke contouren liggen, nieuwe of vervangende bebouwing kan plaatsvinden ten behoeve van stedelijke functies in ruil voor een aanmerkelijke verbetering van de groene kwaliteit van het omringende gebied.

DE GROTE VRAAG IS; HOE ZOU HOOGLANDERVEEN ER UIT GEZIEN HEBBEN ALS ER GÉÉN VATHORSTPLANNEN WAREN GEWEEST? Mail jouw antwoord naar: hooglanderveenhub@gmail.com